Vocal Instant Composition

Article in Amsterdam magazine “De Ijopener” about Genetic Choir and the new initiative VoiceLab for kids (Eester Imps) 

1918-thomasSAMEN MET JE EIGEN KLANK
Op een speelse manier de basisprincipes van muziek leren

Tekst: Natanja den Boeft
Foto: Kees Hoogeveen

 

Ttssss, kamkam boem tjaktjak baaaa wroef tsoek moepmoep aaaah… Zomaar een paar klanken die de mens kan voortbrengen, de mogelijkheden zijn bijkans eindeloos. Meestal ordenen we ze zo in groepjes dat er woorden ontstaan waarmee we kunnen communiceren. Maar wat kan de stem nog meer en kunnen we er ook op een andere manier mee communiceren? En hoe ontstaat muziek met de stem eigenlijk?

Thomas Johannsen is daar al jaren mee bezig, aanvankelijk als acteur/regisseur en tegenwoordig ook als artistiek leider van het Genetic Choir, een improviserend ensemble dat zijn basis heeft in het Oostelijk Havengebied. Vanaf eind oktober geeft hij in de Eester, onder de paraplu van Eester Imps, een serie improvisatielessen aan kinderen.
Waarom improvisatie voor kinderen?

Thomas: ‘Via de buurtcoöperatie hoorde ik dat er in het Oostelijk Havengebied behoefte is aan muzikale activiteiten voor kinderen anders dan lessen op een instrument. En improvisatie is voor kinderen een natuurlijke manier om iets te leren. Ze improviseren al de hele dag, in alles wat ze doen. In de lessen gaan we die kwaliteit gebruiken en in banen leiden. Zo leren kinderen op een speelse manier allerlei basisprincipes van muziek zoals akkoorden, timing en harmonie.’
Improviseren is bedenken wat je doet op het moment dat je het doet of misschien zelfs iets doen vóórdat je bedenkt wat je wil doen, op ‘gevoel’. Het klinkt simpel en vrij, maar er ligt een hele serie principes aan ten grondslag.

Thomas: ‘Improviseren is niet alleen vrijheid en er zit veel systeem in de lessen. Het gaat over samenwerken, sámen structuren maken zodat muziek ontstaat. Je maakt je eigen klank en neemt daarmee je plek in in het geheel. Wat voor jou de goede plek is en hoe jouw klank klinkt samen met de anderen onderzoek je en gaandeweg leer je dus van alles, over muziek en over je stem laten horen.’
De basis van improvisatie ligt in luisteren. En dan niet naar of iets goed of fout is maar heel precies luisteren naar hoe een klank klinkt en zelfs voelt. Van daaruit ontstaan allerlei mogelijkheden. Nadoen bijvoorbeeld, of juist iets anders doen waardoor je een verhouding krijgt die misschien harmonieus is of juist spannend. Als iets mooi klinkt, kun je het versterken of herhalen. En zo ontstaat de vorm van de muziek vanuit luisteren en gevoel.
Onder de paraplu van Eester Imps schuilen nog twee improvisatie-activiteiten voor kinderen. Bij jammen xs door Christie de Wit improviseren kinderen met instrumenten in een band. Tijdens het maaklab staan de beeldende kunsten centraal.
Het Genetic Choir doet natuurlijk meer. Bij het verschijnen van dit nummer is een deel van de zangers net terug van een tournee in Japan. Op 2 december organiseren ze net als vorig jaar een groot concert met improvisatiemuziek uit allerlei culturen onder de noemer ‘Church Songs for the 21st Century’ in de Obrechtkerk in Amsterdam.

Eind oktober is er een workshop voor volwassenen in studio Wladiwostok in de Bogortuin. En binnenkort gaat een project met demente ouderen van start in het Flevohuis, over betekenisvol contact voorbij de taal.

Luister naar het Genetic Choir: https://genetic-choir.org/recordings-compositions

Schrijf je in voor workshops (volwassenen): https://genetic-choir.org/workshops

VoiceLab for kids bij Eester Imps:    https://www.facebook.com/eesterimps — inschrijven via eesterimps@gmail.com

Thomas Johannsen is performance- en theatermaker. Vanuit een verlangen naar een open én muzikale manier van werken met de stem richtte hij zeven jaar geleden het Genetic Choir op. Thomas: ‘Als regisseur was ik benieuwd naar wat er kan ontstaan als ik niet zelf alles bedenk. In het theater vond ik uiteindelijk de maakprocessen vrij smal, zelfs in improvisatie. Ik wilde meer verrast worden, minder conceptualiseren. Dat lukt beter met muziek.’

Een belangrijke inspiratiebron voor zijn werk is de Japanse vechtkunst Aikido. Thomas: ‘In Aikido moet je zowel vloeiend kunnen meebewegen als snel en scherp aanvallen en verdedigen. Juist dat scherpe, de kwaliteit van de zwaardslag, breng in graag in de improvisatietraining, als balans voor de kwaliteit van de ‘flow’.’